Denizxeber.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, 1625-ci ildə İsveç kralı Qustav II Adolfun sifarişi ilə niderlandlı gəmiqayırma ustası Henrik Hibertsson tərəfindən inşasına başlanılan “Vasa” hərbi gəmisi 1628-ci il avqustun 10-da Stokholm limanından ilk səfərinə çıxdıqda dövrünün ən güclü və dəbdəbəli gəmisi hesab olunurdu. Lakin cəmi 1300 metr üzdükdən sonra əsən yüngül külək nəhəng gəmini yana əydi. Açıq qalan aşağı top dəliklərindən içəri dolan su “Vasa”nı cəmi bir neçə dəqiqə ərzində Stokholm buxtasının dibinə – 32 metr dərinliyə qərq etdi. Qəza nəticəsində göyərtədəki təxminən 150 nəfərdən 30-dan çox insan həlak oldu.
Gəminin batmasının əsas səbəbləri:
- Layihə dəyişiklikləri və ağırlıq mərkəzinin pozulması: Kral Qustav II Adolf tikinti zamanı gəminin daha qorxunc və əzəmətli görünməsi üçün tələbləri dəyişdirərək ona iki top göyərtəsi və 64 ağır tunc top yerləşdirməyi əmr etmişdi. Gəminin sualtı gövdəsi isə bu qədər hündür tikiliyə və ağır silahlara uyğun genişlikdə deyildi.
- Ustanın ölümü və ölçü vahidi fərqi: Baş usta Henrik Hibertsson tikinti başa çatmadan, 1627-ci ildə xəstələnərək vəfat etmiş və işi köməkçisi tamamlamışdı. Bundan əlavə, gəmiqayırma zavodunda işləyən isveçli və niderlandlı dülgərlər fərqli ölçü xətkeşlərindən (12 düymlük İsveç futu və 11 düymlük Niderland futu) istifadə edirdilər ki, bu da gövdədə asimmetriyaya yol açmışdı.
- Dayanıqlıq sınağının nəticələrinə məhəl qoyulmaması: Səfərdən əvvəl Admiral Klas Fleminqin iştirakı ilə keçirilən sınaqda 30 dənizçi göyərtədə bir tərəfdən digər tərəfə qaçdıqda gəmi o qədər güclü yırğalanmışdı ki, aşmaması üçün sınaq yarımçıq dayandırılmışdı. Buna baxmayaraq, xaricdə hərbi yürüşdə olan kralın təzyiqi ilə gəminin dənizə buraxılmasına qərar verilmişdi.
333 il sonra dəniz dibindən qaldırılması:
Baltik dənizinin suyunun duzluluq dərəcəsinin aşağı olması taxta gəmiləri məhv edən dəniz qurdlarının yaşamasına imkan vermədiyindən, “Vasa” 333 il ərzində dənizin dibində demək olar ki, toxunulmaz qaldı. 1956-cı ildə tədqiqatçı Anders Fransen tərəfindən yeri müəyyən edilən gəmi 1961-ci il aprelin 24-də bütöv şəkildə suyun üzünə qaldırıldı. Bu gün Stokholmdakı “Vasa” Muzeyində nümayiş etdirilən gəmi 98 faiz orijinal hissələri ilə dünyada XVII əsrdən günümüzə qədər qorunub saxlanılmış yeganə tam hərbi gəmidir.












