Finlandiyanın qərb sahillərində min illərdir davam edən geoloji proses nəticəsində əvvəllər buz örtüyü altında qalmış torpaqlar tədricən yüksəlir. İlk baxışdan bu, quru ərazinin təbii genişlənməsi kimi görünsə də, sahilyanı torpaq sahibləri üçün mülkiyyət məsələləri müəyyən çətinliklər yaradır. Yeni yaranan torpaq sahəsi avtomatik olaraq yaxınlıqdakı daşınmaz əmlak sahibinin mülkiyyətinə keçmir.
Denizxeber.az “ECONews”a istinadən xəbər verir ki, son buzlaşma dövründə nəhəng Skandinaviya buz örtüyünün ağırlığı regionun bəzi ərazilərində yer səthini 500 metrdən çox aşağı salıb. Buzlaqlar 10 min ildən artıq əvvəl geri çəkildikdən sonra yer qabığı tədricən əvvəlki vəziyyətinə qayıtmağa başlayıb. Bu proses bu gün də davam edir.
Finlandiyanın Milli Torpaq İdarəsinin məlumatına görə, torpağın ən sürətlə yüksəldiyi ərazi Kvarken bölgəsidir. Burada yer səthi ildə təxminən 1 santimetr qalxır. Ölkənin cənub-şərqində isə yüksəlmə sürəti ildə 3 millimetrdən azdır. NASA-nın qiymətləndirməsinə əsasən, Botnik körfəzində hər il təxminən 700 hektar ərazi suyun altından üzə çıxır.
Finlandiyada əvvəllər su ilə örtülü olan, sonradan quruyan torpaq sahələri “vesijättö” adlanır. Belə ərazilər yer qabığının yüksəlməsi, su səviyyəsinin aşağı düşməsi və ya su hövzələrinin kənarlarında bitki örtüyünün tədricən yayılması nəticəsində yarana bilər.
Bu torpaqlara mülkiyyət hüququ avtomatik olaraq ən yaxın daşınmaz əmlakın sahibinə keçmir. Bir çox hallarda hüquq əvvəllər həmin su sahəsinə sahib olan şəxsdə qalır.
Nəticədə, yeni yaranmış torpaq bir neçə mülkiyyətçinin ümumi mülkiyyətində ola bilər. Bu, onların əvvəllər ümumi mülkiyyətində olan su ərazisi ilə bağlı hüquqlardan irəli gələ bilər. Beləliklə, sahil xətti dəyişsə də, daşınmaz əmlak reyestrindəki mülkiyyət məlumatları avtomatik yenilənmir.
Bununla yanaşı, sahilyanı ərazidə kotteci olan şəxslər suyun geri çəkilməsi nəticəsində evləri sahildən uzaqda qaldıqda, yeni yaranmış torpaq sahəsini satın almaq üçün müraciət edə bilərlər.
Məlumatlara görə, torpaq sahəsinin rəsmiləşdirilməsi prosedurunun orta qiyməti təxminən 2–3 min avro təşkil edir. Bu məbləğə əvvəlki torpaq sahibinə ödənilən kompensasiya və vergilər daxil deyil.
Sahil xəttinin dəyişməsi və bunun mülkiyyətə təsiri yeni məsələ deyil. İsveçin Esthamma şəhərinə aid sənədlərdə hələ 1491-ci ildə bu problemlə bağlı şikayətlərə rast gəlinir.
Həmin dövrdə sahil xəttinin geri çəkilməsi şəhərin köhnə limanını istifadəyə yararsız vəziyyətə salıb. Bu tarixi nümunə göstərir ki, sahil zonalarının təbii dəyişməsi əsrlər boyu həm yaşayış məntəqələrinə, həm də mülkiyyət münasibətlərinə təsir göstərib.
