Denizxeber.az bildirir ki, xəzər dənizi son illərin ən böyük həcmdə şirin su axını qəbul edib. Bu nəticə güclü daşqınlar və su ehtiyatlarının bölüşdürülməsinə ciddi nəzarət sayəsində mümkün olub.
Ekoloji irəliləyiş: daşqınlar Xəzərə necə kömək etdi?
Son onilliklərdə Xəzər dənizinin dayazlaşması Mərkəzi Asiyanın ən ciddi ekoloji problemlərindən birinə çevrilib. Jayık–Xəzər Hövzə Müfəttişliyinin məlumatına görə, son 2,5 il ərzində dənizə 35 milyard kubmetrdən artıq su yönləndirilib.
Bu həcmin əsas hissəsi təbii amillərin hesabına formalaşıb. Belə ki, 17 milyard kubmetrdən çox su güclü və qeyri-adi daşqınlar nəticəsində Xəzərə daxil olub.
Müsbət tendensiya davam edir. Qazaxıstanın Su Ehtiyatları və Suvarma naziri Nurjan Nurjiqitov Atırau vilayətinin sakinləri ilə görüşündə bildirib ki, təkcə bu ilin əvvəlindən Xəzər dənizi əlavə olaraq 6,16 milyard kubmetr çay suyu ilə qidalanıb.
Müqayisə üçün qeyd olunur ki, iqlim mütəxəssislərinin proqnozlarına əsasən, belə əlavə axınlar olmasaydı, 2030-cu illərin əvvəllərində Xəzərin səviyyəsi kritik hədd olan mənfi 30 metrdən də aşağı enə bilərdi.
Damcı suvarma və qənaət: Jayık çayının qorunması
Dənizin su ilə təmin olunması birbaşa olaraq kənd təsərrüfatında və sənayedə suyun nə dərəcədə səmərəli istifadə edilməsindən asılıdır.
Atırau vilayətində aqrar sektorun genişmiqyaslı modernləşdirilməsinə üstünlük verilib. Ötən il 9,3 min hektar sahədə müasir yağmurlama və damcı suvarma sistemləri tətbiq olunub. Nəticədə çay hövzələrində təxminən 12,8 milyon kubmetr suya qənaət edilib və bu su sonradan Xəzər dənizinə yönləndirilib.
Bu proses davam edir. Cari mövsümdə suya qənaət edən texnologiyalar əlavə 800 hektar kənd təsərrüfatı sahəsini əhatə edib.
Ümumilikdə, dövlət dəstəyi tədbirləri sayəsində Qazaxıstanda belə sistemlərin tətbiqi tempi 5 dəfə artıb — əvvəlki dövrlərdə ildə 30 min hektar olan göstərici hazırda 150 min hektara çatıb.
Yeni Su Məcəlləsi sənaye müəssisələrinə tələbləri sərtləşdirir
Su ehtiyatlarının qorunması istiqamətində tədbirlər qanunvericilik səviyyəsində də gücləndirilir.
Nazir Nurjan Nurjiqitov bildirib ki, yeni Su Məcəlləsinin icrası çərçivəsində ölkədəki sənaye müəssisələrinin tam inventarizasiyası başa çatdırılıb.
Yeni qaydalara əsasən, iri zavodlar və sənaye müəssisələri artıq təbii mənbələrdən götürdükləri şirin suyu nəzarətsiz şəkildə sərf edə bilməyəcəklər. Qanun onları ən yaxşı mövcud texnologiyalardan istifadə etməklə qapalı və təkrar su təchizatı sistemlərinə keçid üzrə beşillik proqramlar hazırlamağa məcbur edir.
Hazırda nazirlik ölkənin ən iri su istehlakçıları və ətraf mühitə təsir göstərən müəssisələri üçün 168 modernləşdirmə proqramını artıq təsdiqləyib.
Bu tədbirlərin əsas məqsədi su ehtiyatlarından daha səmərəli istifadə etmək, çay hövzələrinin qorunmasını təmin etmək və Xəzər dənizinin ekoloji vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına töhfə verməkdir.
