Beynəlxalq təsnifat cəmiyyəti DNV gəmilərdə karbon tutma və saxlama (OCCS – Onboard Carbon Capture and Storage) sistemlərinin səmərəliliyinin standartlaşdırılmış şəkildə ölçülməsi və yoxlanılması üçün yeni tövsiyə olunan təcrübə sənədi dərc edib.
Denizxeber.az bildirir ki, “DNV-RP-0698” adlanan yeni çərçivə sənədi gəmi sahibləri, gəmiqayırma zavodları və texnologiya şirkətləri üçün OCCS sistemlərinin həm yeni tikilən gəmilərdə, həm də modernizasiya (retrofit) layihələrində qiymətləndirilməsi üzrə vahid metodologiya müəyyən edir.
Texnologiyanın əhəmiyyəti və tətbiq sahələri
DNV-nin məlumatına görə, hazırda qlobal donanmanın təxminən 90%-i hələ də ənənəvi fosil yanacaqlardan istifadə edir. Alternativ və ya aşağı karbonlu yanacaqlara asanlıqla keçid edə bilməyən gəmilər üçün dənizdə karbon tutma texnologiyası emissiyaların azaldılmasında ən real və effektiv keçid həllərindən biri kimi qiymətləndirilir. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı (IMO) da artıq bu istiqamətdə rəsmi qaydaların hazırlanmasına başlayıb və prosesin 2028-ci ilə qədər yekunlaşması gözlənilir.
Yeni standartın gətirdiyi yeniliklər
Kütlə balansı prinsiplərinə əsaslanan “DNV-RP-0698” standartı gəmiçilik sektorunda vahid texniki dil formalaşdırır və aşağıdakı əsas göstəriciləri əhatə edir:
- Tutma faizi və səmərəlilik: Sistemin CO₂ qazını hansı effektivliklə ayırdığı;
- Toplanan həcm: Gəmidə toplanan və mayeləşdirilərək saxlanılan CO₂-nin dəqiq miqdarı;
- Atmosferə atılan qalıq emissiyalar: Təmizlənmədən sonra xaric olan qazların ölçülməsi.
Yeni sənəd tamamilə texnologiya-neytraldır. Yəni yanma öncəsi (pre-combustion), yanma sonrası (post-combustion) və ya oksi-yanacaq (oxy-fuel) kimi bütün fərqli texnoloji yanaşmalara eyni dərəcədə tətbiq edilə bilər. Sənəd, həmçinin sistemin sənədləşdirilməsi, ölçmə quraşdırmaları və hesablama qeyri-müəyyənliklərini yoxlayan müstəqil üçüncü tərəf verifikasiya (yoxlama) mexanizmini də nəzərdə tutur.
DNV rəsmiləri bu yanaşmanın investorlar və gəmi sahibləri üçün riskləri azaldacağını, dəniz nəqliyyatında mühüm dekarbonizasiya addımı olan OCCS texnologiyalarının daha geniş kommersiya tətbiqinə keçidini sürətləndirəcəyini vurğulayıblar.
